Over SportScience.blog

Ik ben hoogleraar Psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen (RUG) en het Sport Science Institute Groningen (SSIG). Daar verzorg ik onder meer de Engelstalige cursussen Sport and Performance Psychology (3e jaar Bachelor Psychologie) en Competence and Motivation (Master Psychologie).

Een centrale vraag in ons programma Talent Development and Creativity betreft de mentale aspecten van presteren, in de sport context, maar ook op het werk en in het onderwijs. Een overzicht van mijn eigen wetenschappelijke publicaties op dit gebied kun je vinden op mijn RUG homepage.

Op basis van mijn onderwijs en onderzoek ben ik eind 2016 begonnen met een SportScience.blog. Mijn doel met dit blog is om Nederlandstalig publiek advertentievrij van context te voorzien, wat mij betreft een belangrijke taak van de universiteit. Hierbij richt ik me specifiek op het toegankelijk maken van mentale aspecten van sport en presteren.

Ik richt me op dit thema vanwege mijn passie voor de sport waar ik van jongs af aan actief in ben, als deelnemer en als volger. In competitieverband ben ik actief geweest in judo, voetbal, waterpolo, volleybal en tennis. De laatste jaren speel ik competitie golf (handicap 11) voor de Noord-Nederlandse Golf & Country Club. Daarnaast heb ik diverse andere sporten beoefend (of beoefen nog steeds), zoals basketbal, korfbal, badminton, hardlopen, zwemmen, (kwart) triatlon, squash, schaken, bridge, jeu de boules, schaatsen en skiën.

En ik heb natuurlijk een intrinsieke belangstelling voor de psychologie. Na mijn studie Psychologie aan de RUG (1987) ben ik gepromoveerd in Nijmegen (1990). Vanaf 1994 ben ik weer terug op mijn Alma Mater waar ik in 2004 mijn oratie (of inaugurele rede) hield met als onderwerp Vlammen en Afbranden.

Beide interesses (sport en psychologie) vormen de basis van mijn kennis en expertise omtrent de mentale aspecten van sport en presteren, die ik dus graag met studenten en een breder publiek wil delen. Uitgangspunt van mijn columns is de wetenschappelijke kennis omtrent een bepaald onderwerp die ik beknopt probeer over te brengen, veelal via een aansprekend voorbeeld.

Mentale vaardigheden zijn belangrijk, maar presteren in de sport is vanzelfsprekend afhankelijk van veel meer factoren, waaronder de fysieke, technische en tactische vaardigheden van de atleet, maar ook toeval, pech en geluk. Interessant is dat de rol van mentale vaardigheden wordt erkend, maar de bereidheid om daarmee aan de slag te gaan is vaak minder sterk aanwezig. Mogelijke reden hiervoor zijn:

  1. De ongrijpbaarheid van mentale factoren. Ze zitten onzichtbaar verstopt tussen de oren en zijn alleen indirect meetbaar, bijvoorbeeld via een vragenlijst.
  2. De verwevenheid van mentale factoren met onze persoonlijkheid. Evaluaties en oordelen over mentale factoren zijn daardoor ook evaluaties en oordelen over wie we zijn. Een oordeel over wie we zijn (bijvoorbeeld mentaal kwetsbaar) wordt veelal als bedreigender ervaren dan een oordeel over wat we doen of kunnen (bijvoorbeeld technisch weinig begaafd).
  3. De verwachting dat weten gelijk staat aan kunnen. Echter, net als bij een technische vaardigheid wordt een mentale vaardigheid niet beter als we niet doelgericht en onder deskundige begeleiding oefenen. Als we een technische vaardigheid niet oefenen, dan weten we dat we niet beter worden. Echter, wanneer het om een mentale vaardigheid gaat, hopen en verwachten veel atleten dat die vanzelf vooruitgaat (“gewoon beter concentreren”, “volgende keer meer ontspannen”, “niet meer denken aan verliezen”, etc.).

Met dit blog wil ik laten zien dat mentale factoren minder mysterieus zijn dan vaak wordt gedacht. Natuurlijk zijn mentale factoren als motivatie, concentratie en commitment minder eenduidig vast te stellen dan uithoudingsvermogen, traptechniek en kracht. Maar mentale vaardigheden als doelen stellen, structuur aanbrengen, doorzetten en loslaten, een positief gevoel oproepen, keuzes maken, drijfveren aanspreken, etc. zijn concreet en trainbaar.

En inderdaad, mentale factoren definiëren voor een belangrijk deel wie we zijn. Dit heeft als belangrijk voordeel dat het trainen van mentale vaardigheden niet alleen leidt tot betere prestaties in de sport; het heeft daarbij een positief effect op ons functioneren “als mens”.

Tot slot heeft sportscience.blog als doel de invloed van de mentale aspecten op sportprestaties te belichten, en vooral ook om sporters van ieder niveau te inspireren om daadwerkelijk met hun mentale vaardigheden aan de slag te gaan (voor een aanzienlijk aantal is dit overigens niet nodig). Dat wil zeggen, om duidelijk te maken dat het bij mentale vaardigheden op eenzelfde manier werkt als bij andere (technische en tactische) vaardigheden. Voorwaarde is wel dat je beter wilt worden. Ook dat is mentaal!

En natuurlijk hoop ik dat de columns voor een breed publiek sowieso interessant en leuk zijn om te lezen, en iets oproepen als “Zo had ik het nog niet bekeken”, “Zou best zo kunnen werken”, “Leuk onderzoek, hebben we wat aan”, of “Ga ik ook eens proberen”.

Je reactie (like of geschreven reactie) wordt in ieder geval zeer op prijs gesteld. En vergeet je niet aan te melden als volger via Twitter, Facebook, of LinkedIn. Je krijgt dan automatisch bericht als er een nieuwe column verschijnt.